Het duurde even voor ik dit boek uithad. Het duurde ook even voor ik in het boek zat. Het taalgebruik in dit boek is heerlijk, gewoon to-the-point. Geen lyrische omschrijvingen van persoon en omgeving, dat mag ik wel. Begint bij een verstoorde huiselijke situatie tussen vader en dochter. Dochter is een groot woord, slaaf en blok aan het been is beter. Vader heult met de nazi's en denkt een goede partij voor zijn dochter bij de officieren te kunnen vinden. Of is die partij meer voor zijn eigen belang?
Natuurlijk lopen de wegen van de dochter anders. Zij ontmoet een joodse arts, wordt verliefd en verbergt hem nota bene in haar ouderlijk huis. Leuk bedacht die recalcitrante instelling, alhoewel de dochter dit niet expres doet.
Als er meer vaart in het boek komt, wordt de onderduiker ontdekt evenals de zwangerschap van de dochter. Hij gaat naar een kamp en zij verlaat het huis en komt bij een bakker terecht. Die vrouw zit in het verzet. Tijdens deze dagen blijkt dat mw de bakker net zo hardvochtig is als vader. Dochter vind dit geen reden om weg te gaan. Voelt misschien ook wel vertrouwt aan. Er moet een kindje geboren worden. De bakker leert haar de kneepjes van het vak en weigert haar mee te laten doen met het verzet.
Natuurlijk moet er beschermend opgetreden worden. Het verzet is geen peulenschil en de bakker neemt de moederrol op zich.
Op het moment dat de bakker te pakken genomen wordt door een SS-officier neemt het verhaal zijn echte vorm aan. Nu blijkt dat het Duitse leger ook graag zijn eigen volk onderdrukte en wat volgt is een lange aaneenschakeling van seksuele intimidatie van de officier en technieken om te overleven door de dochter met haar dochter. Wat wel duidelijk wordt is dat de dochter net zo lijd aan honger en armoede als de rest van Europa. Ik krijg hierdoor duidelijk het idee dat het Duitse volk ook leed onder de oorlog en misschien wel net zo veel als de andere Europeanen die nog in hun eigen huizen woonden. Dan reist de vraag: wat is nu erger? Onderdrukt worden door de bezetter of door eigen landgenoten? Dat houd me nog steeds bezig.
Tijdens de bevrijding ontmoet de dochter een bevrijder uit Amerika en zij besluit dat ze met hem meegaat. Daar wordt het leven wel makkelijker maar niet eenvoudiger. Want wat doet een kleindochter die denkt dat ze het product van die verwerpelijke relatie is met een SS-officier. Terwijl dat natuurlijk niet zo is. Zij gaat zoeken en zoeken. Neemt daarom ook belangrijke beslissingen in haar leven. Is docent op een universiteit. Geeft les in alles wat met de oorlog te maken heeft. Heeft een collega die het tegenovergestelde doet: alles wat met de joden te maken heeft. Leuke tegenpolen maar dat vond ik wel wat voor de hand liggend.
De verhaallijnen van dochter en kleindochter lopen in het boek door elkaar heen. Maakt het verhaal te verhappen. Dochter heeft de cliche's: slechte jeugd, recalcitrant zijn, slachtoffer in de oorlog, relatie met achtereenvolgens alleen tegengestelde personen: een jood, een SS-officier en de bevrijdende Amerikaan. De kleindochter heeft de roerende zaken: moeizame relatie met moeder, gestrand huwelijk, onderzoeken aan de universiteit en een eye-opener als vriend.
De achterliggende gedachte achter dit boek is volgens mij hoe gebeurtenissen van een ouder zijn weerslag kunnen hebben op het leven van het kind. Daarom natuurlijk de titel van het boek: Familieportret.
Het is veel bejubeld boek, een bestseller. Ik heb het met veel plezier gelezen en raad het een ander ook aan maar neem de tijd ervoor. Het zit goed in elkaar.
